Η Έφη Βετουλάκη, μουσικολόγος και συγγραφέας μιλά στο othernews.gr και στη δημοσιογράφο Θεοδώρα Απότα για την παράσταση «Το Χέρι» που παρουσιάζεται στο Κινηματοθέατρο Αθήναιον, την έξαρση της βίας και τους στόχους του έργου της.

Ποια είναι η υπόθεση του έργου; Τι θα δούμε επί σκηνής; 

Η υπόθεση του έργου αφορά τη μελέτη περίπτωσης ενός γυναικοκτόνου στα έδρανα της ψυχιατρικής σχολής. Το κοινό γίνεται μια φοιτητική ομάδα και καλείται πολύ συχνά να απαντήσει στα ερωτήματα που θέτει ο θύτης ή η ψυχίατρος.  Αυτή όμως είναι μια εκ πρώτης όψεως ανάγνωση.

Στην πραγματικότητα, ο θεατής βλέπει καθρεφτίσματα, πότε της σύγχρονης πραγματικότητας και πότε του ίδιου του του εαυτού, είτε από την πλευρά του θύτη, είτε από την πλευρά του θύματος. Ίσως και αυτό να είναι τελικά το μαγικό σημείο της παράστασης, ότι αναγκάζει το κοινό να λάβει θέση, να συνειδητοποιήσει μικρά ή μεγάλα λάθη του παρελθόντος, στη δική του ζωή. Γι αυτό και στο τέλος έχουμε διάφορες αντιδράσεις… Είτε παγώνουν στις θέσεις τους, είτε κλαίνε, είτε έρχονται και μας αγκαλιάζουν λέγοντας πολλές φορές πράγματα που πάνω στη συναισθηματική φόρτιση δεν γίνονται κατανοητά, όπως «συγγνώμη», «ευχαριστώ» κτλ 

Πόσο επηρέασε τη συγγραφή του κειμένου σας η επικαιρότητα; Δυστυχώς είμαι βέβαιη ότι όσο γράφατε, ενημερωνόσασταν για νέα βίαια περιστατικά… 

Έχω πάψει να βλέπω πλέον τηλεόραση και ο κύριος λόγος είναι ότι φοβήθηκα μην συνηθίσω στις κακές ειδήσεις. Ναι, με επηρεάζουν οι δολοφονίες και οι ξυλοδαρμοί πάρα πολύ. Δεν μπορούσα να μείνω με σταυρωμένα τα χέρια, έπρεπε κάτι να κάνω για να αφυπνιστεί η νέα γενιά η οποία είναι η επένδυση όλων μας για το μέλλον. Κι εμείς ως κοινωνία τι κάνουμε; Διατηρούμε ολόκληρη βιομηχανία τραγουδιών με βίαιο περιεχόμενο, προωθούμε σκληρά βιντεοπαιχνίδια και μετά λέμε ΟΧΙ στο Μπούλινγκ στα σχολεία, τη στιγμή που ούτε εμείς οι ίδιοι δεν μπορούμε να δώσουμε το παράδειγμα της αποδοχής της διαφορετικότητας στα παιδιά. Ανεχόμαστε βίαιες συμπεριφορές, μα δεν ανεχόμαστε τη διαφορετικότητα, αναπαράγουμε τραγούδια που βρίζουν τις γυναίκες, δεν υποστηρίζουμε τις μονογονεϊκές οικογένειες, ούτε τους ΑΜΕΑ, ούτε οποιονδήποτε άνθρωπο διαφέρει. Γιατί απορούμε που θριαμβεύει η ΒΙΑ; Αρκεί η άσκοπη συνθηματολογία για να σταματήσει ένα καταστροφικό κοινωνικό φαινόμενο; Μου φαίνεται τουλάχιστον γελοίο το να μην επενδύει το ίδιο το κράτος σε δράσεις. Η ίδια η παιδεία, θα έπρεπε να κάνει στροφή προς τις κοινωνικές επιστήμες, να προσθέσει ώρες μουσικής, αθλητισμού, θεάτρου, μαθημάτων ενσυναίσθησης. Αντ’ αυτού; Τα αφαιρεί! Ως μουσικός σε σχολεία τα τελευταία 20 χρόνια εργάζομαι με 500 παιδιά κάθε χρόνο. Έχω μια οπτική του τι διαστάσεις έχει λάβει το μπούλιγκ, όπως βλέπω και ξεκάθαρα το πόσο βοηθούν τα παιδιά οι τέχνες να εκφραστούν και να εκτονώσουν το θυμό τους. Το πιο σημαντικό είναι να μη συνηθίσουμε το πρόσωπο του τέρατος που λέει και ο αγαπημένος Χατζιδάκις. Κι αυτό κάνω, προσπαθώ να μην συνηθίσω αυτή την κατάσταση.

Τι αίσθηση πιστεύετε ότι αφήνει το έργο στο κοινό και ποιος είναι ο σκοπός του; 

Ο σκοπός του έργου είναι πολύ συγκεκριμένος. Πρώτο και κύριο να κινητοποιήσει τους γονείς. Είναι σημαντικό να καταλάβουν πόσο σημαντικό ρόλο διαδραμματίζουν στο μέλλον των παιδιών τους, πόσο γράφουν στις ψυχές τους τα λόγια τους, τα βλέμματά τους, η τελειομανία ή η αδιαφορία τους. Στόχος του είναι τα αγόρια. Να καταλάβουν ότι δεν λύνονται οι διαφορές με το ξύλο, δεν ανήκει κανένας σε κανέναν, ούτε οι γυναίκες είναι κατώτερές τους. Επίσης, τα κορίτσια… Αχ τα κορίτσια πόσο τα σκέφτομαι που μεγαλώνουν με λάθος πρότυπα, με στερεότυπα στραβά που θέλουν τη γυναίκα πάντα όμορφη, σχεδόν γυμνή και υποχείριο του άντρα. Κορίτσια που τα βρίζουν μέσα στα τραγούδια, κορίτσια που τα σκοτώνουν γιατί μπορούν. 

Είναι σημαντικό να κατανοήσουν όλες οι πλευρές ότι γυναίκες άντρες οφείλουν σεβασμό ο ένας απέναντι στον άλλο. Γυναίκες και άντρες μπορούν να ασκήσουν βία, το ζήτημα είναι να καταλάβουν γιατί το κάνουν και να αναζητήσουν βοήθεια, είτε είναι θύτες είτε είναι θύματα. 

Σκοπός του έργου είναι να κατανοήσουμε ότι βία δεν είναι μόνο το ξύλο, είναι και τα λόγια, η κοροϊδία, οι ύπουλες πράξεις. Δολοφονία δεν είναι μόνο το να σκοτώσεις το σώμα κάποιου, αλλά και το να πνίξεις τα όνειρά του, να τον εμποδίσεις να είναι ο εαυτός του, να τον αναγκάσεις να ζήσει σύμφωνα με τις δικές σου εντολές. Σκοπός του έργου είναι η αγάπη, πάνω απ’ όλα αυτό.

Πείτε μας λίγα λόγια για τη μουσική της παράστασης. Πώς εκτιμάτε ότι επιδρά στο μυαλό των θεατών;

Το τραγούδι που είχε ήδη γράψει ο Πέτρος Λοίζος για τη δισκογραφία του ταίριαξε πολύ όμορφα στην αρχή της παράστασή μας γιατί δείχνει έναν άντρα που κοινωνία του χτίζει ένα προσωπείο. Το τραγούδι που λέει ο Νίκος στο τέλος είναι μια παράκληση προς την βίαιη μάνα που ποτέ δεν τον αγκάλιασε. Και το τραγούδι που λέω εγώ στο τέλος είναι για όλους εμάς, που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο έχουμε ασκήσει βία, επίτηδες ή καταλάθος, χάνοντας ανθρώπους από κοντά μας, πολλές φορές και τον ίδιο μας τον εαυτό.

Ποια είναι τα επόμενα σχέδια σας;

Στα επόμενα σχέδιά μου είναι να επικοινωνήσω τα μηνύματα στα σχολεία. Συνεργαζόμαστε ήδη με καταξιωμένους επιστήμονες, ιατροδικαστές και ειδικούς ψυχικής υγείας προκειμένου να αλλάξουμε όσο μπορούμε το μέλλον. Ακόμη και ένα παιδί να σωθεί από τον κύκλο της βίας, για εμάς είναι μεγάλο κατόρθωμα. 

Φυσικά, πρόκειται να πραγματοποιήσουμε μαζί με την Μαρία Ιωαννίδου πολλά και ενδιαφέροντα πρότζεκτς τα οποία είναι βγαλμένα μέσα από τη σύγχρονη πραγματικότητα, τα οποία θα χαρούμε πάρα πολύ να σας τα κοινοποιήσουμε.  

«Το χέρι» της Έφης Βετουλάκη στο Θέατρο Αθήναιον